Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH wdraża technologię kwantowej dystrybucji klucza (QKD), łącząc na stałe Urząd Miasta Krakowa z centrum obliczeniowym i tworząc pierwsze w regionie kwantowo zabezpieczone połączenie o przepustowości 100 Gbps.
To przełomowe rozwiązanie zapewnia generowanie kluczy szyfrujących w czasie rzeczywistym oraz ich przesyłanie w sposób oparty na zasadach mechaniki kwantowej, dzięki czemu każda próba przechwycenia transmisji automatycznie niszczy klucz i jest wykrywana, co znacząco podnosi poziom ochrony danych administracji miejskiej. Specjaliści z ACK Cyfronet AGH projektują, budują i uruchamiają infrastrukturę QKD, która zabezpiecza krytyczne procesy takie jak archiwizacja, wymiana baz danych, analizy oraz obsługa serwisów informacyjnych Urzędu Miasta Krakowa. Zastępca dyrektora ACK Cyfronet AGH ds. infrastruktury centrum danych, Karol Krawentek, wyjaśnia, że rozwiązanie umożliwia bezpieczną wymianę danych między instytucjami oraz między głównym i zapasowym centrum danych Cyfronetu, co ma kluczowe znaczenie przy współdzieleniu mocy obliczeniowej superkomputerów Ares, Athena i Helios oraz systemów pamięci masowych.
System QKD opiera się na parze urządzeń: po stronie Cyfronetu kwantowy generator liczb losowych tworzy klucze, które trafiają do szyfratora i są przesyłane do urządzenia po stronie Urzędu Miasta, gdzie lokalny szyfrator odpowiada za szyfrowanie i odszyfrowanie danych. Główny inżynier wdrożenia, Marek Chorąży, podkreśla, że klucz generowany kwantowo nie istnieje jako kopiowalny obiekt — próba podsłuchu zakłóca transmisję i natychmiast sygnalizuje obecność ataku, co czyni technologię praktycznie niemożliwą do złamania przy użyciu znanych metod kryptograficznych. Dzięki temu QKD przeciwdziała także przyszłym zagrożeniom związanym z rozwojem komputerów kwantowych, które mogłyby potencjalnie osłabić tradycyjne szyfry.
Wdrożenie QKD w Krakowie wpisuje się w szerszy program budowy „Cyfrowej Tarczy Krakowa” oraz w europejskie inicjatywy rozwijające kwantową infrastrukturę komunikacyjną. Realizowane w Polsce połączenia w ramach projektu PIONIER-Q przygotowują grunt pod udział w European Quantum Communication Infrastructure (EuroQCI) w latach 2026–2028, którego celem jest budowa odpornej, transgranicznej sieci chroniącej wrażliwe dane i infrastrukturę krytyczną. Infrastruktura stworzona przez Cyfronet dodatkowo rozszerza ofertę usług dla środowiska akademickiego i przedsiębiorców, umożliwiając bezpieczne korzystanie z zasobów obliczeniowych i pamięci masowych oraz ochronę wymiany danych między ośrodkami.
Korzenie technologii sięgają prac prof. Artura Ekerta z 1991 roku; inżynierowie AGH adaptują tę koncepcję do współczesnych zastosowań praktycznych, co podkreśla strategiczne znaczenie QKD dla bezpieczeństwa komunikacji satelitarnej, ochrony danych oraz zabezpieczenia infrastruktury krytycznej.
