Koleje Małopolskie będą pierwszym przewoźnikiem, którego pojazdy otrzymają polski system chroniący pokładowe sieci przed cyberzagrożeniami. RailGuard Sentinel powstał dzięki współpracy naukowców Politechniki Krakowskiej i specjalistów firmy Public Transport Service. Rozwiązanie ma na bieżąco wykrywać ataki, nieautoryzowany dostęp i nietypowe zdarzenia w systemach cyfrowych pojazdu, a robić to bez ingerowania w pracę urządzeń odpowiedzialnych za bezpieczeństwo ruchu.
Najpierw Małopolska, później Warszawa i POLREGIO
Pierwsze praktyczne wdrożenie rozwiązania odbywa się właśnie w pojazdach Kolei Małopolskich. Na tym jednak plany twórców się nie kończą. Następne instalacje przewidziano w taborze SKM Warszawa oraz POLREGIO. Public Transport Service prowadzi jednocześnie rozmowy z kolejnymi przewoźnikami kolejowymi i tramwajowymi. Firma zakłada, że jeszcze w 2026 roku do użytkowników systemu może dołączyć kilku operatorów z Polski i Europy, również związanych z tramwajami i metrem.
Nowe rozwiązanie można stosować nie tylko w najnowszych składach. Według PTS system jest przystosowany także do pojazdów eksploatowanych od kilkunastu czy kilkudziesięciu lat. Jako przykład firma wskazuje pojazd LINT 41, w Polsce oznaczony jako SA142, który ma ponad 25 lat. RailGuard Sentinel rozszerza ofertę PTS związaną z cyberbezpieczeństwem i ma umożliwiać dostosowanie starszego taboru do aktualnych wymagań prawnych.
System obserwuje, ale nie przejmuje sterowania
RailGuard Sentinel prowadzi pasywny monitoring sieci działających wewnątrz pojazdu oraz jego komunikacji z systemami zewnętrznymi. Obejmuje to m.in. rozwiązania TCMS, związane z ruchem i sterowaniem pojazdem, a także pokładowe elementy systemów ERTMS, GSM-R i FRMCS oraz systemy informacji pasażerskiej. Twórcy podkreślają, że rozwiązanie nie ingeruje w pracę krytycznych urządzeń, dzięki czemu jego działanie nie powinno powodować blokowania ruchu pojazdu.
System sprawdza również oprogramowanie znajdujące się na pokładzie, kontroluje jego integralność i autentyczność oraz rejestruje wymianę danych z otoczeniem. Operator może zostać poinformowany m.in. o modyfikacji komponentów, wygaśnięciu certyfikatów czy wykrytych lukach w oprogramowaniu. Podatności są klasyfikowane według standardu CVSS 3.0.
Sztuczna inteligencja analizuje alarmy z całej floty
Część szczegółów technicznych pozostaje niejawna, ale wiadomo, że system wykorzystuje hybrydową analizę zagrożeń. Obok klasycznych algorytmów korzysta centralnie z modeli sztucznej inteligencji, w tym modeli językowych Mistral i Llama. Ich zadaniem jest łączenie wielu pojedynczych alertów w konkretne incydenty oraz ograniczanie fałszywych alarmów, które mogą powstawać choćby podczas prac serwisowych.
Dane są zbierane w pojeździe, a następnie przesyłane zaszyfrowanym strumieniem do systemu centralnego. Tam informacje pochodzące z całej floty podlegają analizie online. Twórcy rozwiązania wskazują, że jedną z jego zalet ma być utrzymanie kontroli nad danymi w krajowym rozwiązaniu, bez uzależnienia od systemów dostarczanych przez zagranicznych producentów.
Od pomysłu do gotowego rozwiązania w dziewięć miesięcy
RailGuard Sentinel powstał w ciągu dziewięciu miesięcy. Za oprogramowanie, modele oraz analizę i interpretację danych odpowiadali eksperci Politechniki Krakowskiej, którzy razem ze specjalistami PTS stworzyli architekturę rozwiązania. Testy laboratoryjne przeprowadzono na uczelni, natomiast testowanie na pojazdach odbywa się wspólnie z firmą, która odpowiada za implementację systemu.
Projekt wiąże się również ze zmianami europejskich i krajowych regulacji dotyczących cyberbezpieczeństwa. Jego twórcy wskazują m.in. dyrektywę NIS2, nowelizację polskich przepisów o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa oraz unijny Akt o Cyberodporności. Transport szynowy jest w tym kontekście traktowany jako infrastruktura istotna dla bezpieczeństwa państwa.
Polska premiera rozwiązania odbyła się podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu, a pod koniec września system ma zostać pokazany w Berlinie podczas targów InnoTrans 2026. W projekcie ze strony Politechniki Krakowskiej uczestniczą dr inż. Andrzej Bartosiewicz, dr hab. inż. Maciej Sułowicz, prof. PK oraz dr hab. inż. Piotr Małka, prof. PK. Po stronie PTS pracują przy nim Kajetan Przybysz oraz Marcin Tomczak.
Współpraca uczelni i Public Transport Service będzie miała jeszcze jeden konkretny efekt. Od nowego roku akademickiego na Politechnice Krakowskiej ruszają studia podyplomowe „Cyberbezpieczeństwo infrastruktury transportu szynowego”. Ich program obejmie ochronę cyfrowych systemów kolejowych zarówno na pojazdach, jak i po stronie infrastruktury, a także praktyczne wizyty studyjne u przewoźników.
Dziękujemy, że przeczytałeś nasz artykuł do końca. W Kurierze Krakowskim każdego dnia piszemy o najważniejszych wydarzeniach z Krakowa i Małopolski.
Bądź na bieżąco! Obserwuj, komentuj i udostępniaj. Odwiedź nas także na Facebooku i YouTubie.
Masz temat? Napisz do nas: kontakt@kk24.info
