W Krakowie wystartował system obsługi Strefy Czystego Transportu, dostępny z urządzeń stacjonarnych i przenośnych pod adresem sct.zdmk.krakow.pl oraz w aplikacji mKraków; kolejne funkcjonalności pojawią się w następnych tygodniach.
Platforma umożliwia sprawdzenie, czy dany pojazd spełnia wymagania SCT, złożenie wniosku o nadanie uprawnień do wjazdu oraz korzystanie ze wszystkich usług związanych z funkcjonowaniem strefy. Od uruchomienia systemu 8 grudnia do czwartkowego poranka z jego narzędzi skorzystało ponad 175 tysięcy użytkowników, zaś około 6,1 tys. wniosków o nadanie uprawnień zostało złożonych przez kierowców — najwięcej wniosków dotyczyło mieszkańców Krakowa, którzy korzystają z bezterminowego zwolnienia pod warunkiem corocznej rejestracji pojazdu w systemie.
Strefa Czystego Transportu zacznie obowiązywać 1 stycznia 2026 roku; od tego dnia zostanie wprowadzona docelowa sygnalizacja i oznakowanie, a zasady wjazdu będą egzekwowane zgodnie z uchwałą Rady Miasta Krakowa. SCT obejmie około 60 procent obszaru miasta w granicach IV obwodnicy Krakowa. Wymogi techniczne przewidują dla samochodów osobowych normę emisji co najmniej Euro 4 dla silników benzynowych (lub rok produkcji nie wcześniejszy niż 2005) oraz Euro 6 dla silników Diesla (lub rok produkcji nie wcześniejszy niż 2014). Dla pojazdów o masie powyżej 3,5 tony obowiązują analogiczne wymagania z odrębnymi progami dat produkcji, a pojazdy z polskimi rejestracjami spełniające kryteria zostaną zakwalifikowane automatycznie.
System przewiduje rozwiązania przejściowe i ulgowe. Mieszkańcy Krakowa, którzy posiadali pojazd przed 26 czerwca 2025 roku, otrzymują bezterminowe zwolnienie niezależnie od standardu emisji, z obowiązkiem corocznej rejestracji w SCT. Zwolnienia przewidziano także dla osób z niepełnosprawnością legitymujących się kartą UE, pacjentów korzystających z regularnych specjalistycznych świadczeń medycznych (po wcześniejszym zgłoszeniu wizyty w systemie i potwierdzeniu jej w placówce), właścicieli pojazdów zabytkowych oraz właścicieli pojazdów specjalnych potwierdzonych w CEPiK. Dla osób spoza Krakowa ustanowiono trzyletni okres przejściowy (2026–2028) z możliwością wjazdu po uiszczeniu opłaty; system opłat jest elastyczny i obejmuje stawki godzinowe, dzienne oraz abonamenty miesięczne rosnące w kolejnych latach, a po 31 grudnia 2028 roku wjazd z zewnątrz będzie możliwy wyłącznie dla pojazdów spełniających normy emisji lub objętych zwolnieniami.
Od 15 grudnia, zostaną otwarte Punkty Obsługi Mieszkańców w kilkunastu lokalizacjach na terenie miasta, między innymi w siedzibie Zarządu Dróg Miasta Krakowa przy ul. Centralnej 53, w biurze Strefy Płatnego Parkowania przy ul. Reymonta 20, w wybranych budynkach Urzędu Miasta oraz w centrach handlowych i na terminalu Górka Narodowa P+R. W punktach tych mieszkańcy będą mogli uzyskać pomoc przy rejestracji w systemie, potwierdzić dokumenty i otrzymać szczegółowe informacje o uprawnieniach; uiszczenie opłat i wydawanie nalepki uprawniającej (dobrowolnej) będzie możliwe w siedzibie ZDMK oraz w biurze SPP. Przed końcem roku w systemie zostanie udostępniona możliwość wnoszenia opłat za wjazd pojazdów niespełniających wymogów, uruchomione zostaną także strefomaty oraz funkcja zgłoszenia przejazdu na wizytę medyczną.
Wdrażanie SCT obejmuje kompleksowe działania informacyjne i szkoleniowe: zaplanowano spotkania informacyjne dla mieszkańców oraz członków rad i zarządów dzielnic, przygotowano szkolenia dla policji i straży miejskiej, a prezydent skieruje do mieszkańców list informacyjny. Kraków deklaruje współpracę z Metropolią Krakowską i przeznaczenie części środków uzyskanych z opłat na działania proekologiczne w gminach otaczających miasto — m.in. na wymianę starych pieców, budowę parkingów park&ride oraz wsparcie programów wymiany kopciuchów i wzmocnienie straży gminnych.
Wprowadzenie Strefy Czystego Transportu jest jednym z kluczowych działań Krakowa na rzecz poprawy jakości powietrza i rozwoju zrównoważonego transportu miejskiego. Dotychczasowe działania miasta obejmują likwidację około 45 tysięcy „kopciuchów”, rozwój taboru tramwajowego i autobusowego oraz inwestycje w infrastrukturę rowerową i przestrzeń publiczną.
