Żołnierze z Krakowa przeszli symboliczny szlak jednej z najważniejszych kart polskiej historii wojskowej. Delegacja Dowództwa 2 Korpusu Polskiego – Dowództwa Komponentu Lądowego oraz 5 pułku dowodzenia odwiedziła miejsca związane z walkami żołnierzy gen. Władysława Andersa we Włoszech.
Podróż odbyła się w dniach 25-29 maja. Jej trasa prowadziła między innymi przez Monte Cassino, Ankonę, Loreto, Bolonię i Venafro. Delegacji przewodniczył zastępca dowódcy 2 Korpusu Polskiego gen. bryg. Ryszard Pietras.
Krakowscy żołnierze na szlaku historii
Dla uczestników nie była to zwykła wizyta studyjna. Podróż miała wymiar historyczny, edukacyjny i tożsamościowy. Żołnierze współczesnego 2 Korpusu Polskiego poznawali miejsca, w których ich poprzednicy walczyli podczas kampanii włoskiej.
W programie znalazła się także wizyta w Joint Force Command Naples. Tam żołnierze 2 KP oraz 5 pułku dowodzenia zapoznali się z funkcjonowaniem jednego z kluczowych dowództw NATO. Była to okazja do rozmów o współczesnych zadaniach wojsk, współpracy sojuszniczej i działaniu w środowisku wielodomenowym.
Ta część podróży połączyła teraźniejszość z historią. Z jednej strony uczestnicy zobaczyli, jak funkcjonują struktury NATO, z drugiej – cały wyjazd przypominał, że dzisiejsze bezpieczeństwo Europy wyrasta także z ofiary żołnierzy walczących w czasie II wojny światowej.
Monte Cassino i miejsca polskiej chwały
Jednym z najważniejszych punktów trasy było Monte Cassino. Delegacja odwiedziła Polski Cmentarz Wojenny, gdzie spoczywają żołnierze 2 Korpusu Polskiego, a także klasztor benedyktynów górujący nad wzgórzem.
Żołnierze złożyli kwiaty i zapalili znicze, oddając hołd poległym. Podczas podróży omawiano przebieg bitwy, działania oddziałów gen. Andersa i znaczenie zwycięstwa dla dalszych losów kampanii włoskiej.
Na trasie znalazło się również Piedimonte San Germano, związane z ciężkimi walkami żołnierzy 6 Pułku Pancernego „Dzieci Lwowskich”. Delegacja odwiedziła też Anzio oraz Sicily-Rome American Cemetery and Memorial, gdzie spoczywa między innymi sierż. Sylvester Antolak, żołnierz polskiego pochodzenia służący w armii amerykańskiej.
Ankona, Loreto i Bolonia. Tam pamięć o Polakach wciąż żyje
Kolejne etapy podróży prowadziły przez miasta, w których obecność polskich żołnierzy zapisała się w historii lokalnych społeczności. W Ankonie uczestnicy poznawali dzieje walk o miasto wyzwolone przez 2 Korpus Polski w lipcu 1944 roku.
Zdobycie Ankony miało dla aliantów duże znaczenie strategiczne. Pozwoliło przejąć ważny port nad Adriatykiem i usprawnić logistykę dalszych działań wojennych. Delegacja odwiedziła także Museo della Liberazione di Ancona, gdzie omawiano działania bojowe prowadzone przez polskich żołnierzy.
Szczególne miejsce zajęło Loreto z Polskim Cmentarzem Wojennym i Sanktuarium Świętego Domku. To tam spoczywa wielu żołnierzy poległych podczas walk o wyzwolenie środkowych Włoch.
W Bolonii żołnierze poznali historię wyzwolenia miasta przez 2 Korpus Polski w kwietniu 1945 roku. Delegacja odwiedziła polski cmentarz wojenny i oddała hołd poległym. Podczas całej podróży na odwiedzanych nekropoliach składano kwiaty oraz zapalano znicze.
Venafro i hołd dla prof. Wojciecha Narębskiego
Najbardziej uroczysty charakter miały wydarzenia w Venafro. To właśnie tam odsłonięto tablicę poświęconą ppłk. prof. Wojciechowi Narębskiemu – żołnierzowi 2 Korpusu Polskiego, uczestnikowi bitwy o Monte Cassino, naukowcowi i osobie szczególnie zasłużonej dla polsko-włoskiej pamięci historycznej.
Venafro ma wyjątkowe znaczenie w historii 2 Korpusu Polskiego. To tam stacjonowała 22. Kompania Zaopatrywania Artylerii, w której służył Wojciech Narębski oraz słynny niedźwiedź Wojtek.
W uroczystości uczestniczyła 40-osobowa delegacja Dowództwa 2 Korpusu Polskiego – DKL z gen. bryg. Ryszardem Pietrasem na czele. Obecni byli również attaché obrony Ambasady RP w Rzymie płk Zbigniew Kołaczek, burmistrz Venafro Alfredo Ricci, prezes War Museum Winterline Luciano Bucci, przedstawiciele stowarzyszeń Bersaglieri del Molise i włoskich karabinierów, członkowie stowarzyszenia Italomania, mieszkańcy miasta oraz młodzież szkolna.
W wydarzeniu uczestniczył także Raffaele Pizzola, syn Emilio Pizzola, włoskiego żołnierza służącego w polsko-włoskiej 111. Kompanii Ochrony Mostów 2 Korpusu Polskiego.
Ryngrafy, odznaczenie i wspólna pamięć
Podczas uroczystości w Venafro delegacja złożyła wieniec pod tablicą poświęconą prof. Wojciechowi Narębskiemu. Gen. bryg. Ryszard Pietras wręczył także pamiątkowe ryngrafy osobom zaangażowanym w pielęgnowanie pamięci o polskich żołnierzach we Włoszech.
Otrzymali je Luciano Bucci, Raffaele Pizzola, Fabio Milano, Alfredo Ricci, Krzysztof Piotrowski oraz Danuta Wojtaszczyk.
Ważnym momentem było również pośmiertne uhonorowanie Emilio Pizzola Krzyżem Pamiątkowym 50-lecia 3 Dywizji Strzelców Karpackich. Odznaczenie przekazano jego synowi, Raffaele Pizzola.
Do uczestników uroczystości skierowano także okolicznościowe listy. Konsul Generalna RP w Mediolanie Agnieszka Gloria Kamińska podkreśliła znaczenie pamięci o prof. Narębskim i jego roli w budowaniu polsko-włoskich relacji. Z kolei Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Lech Parell przypomniał dorobek profesora oraz jego zaangażowanie w opowiadanie młodym ludziom historii o misiu Wojtku i żołnierzach Andersa.
Dziedzictwo, które zobowiązuje
Podróż żołnierzy 2 Korpusu Polskiego była lekcją historii, ale także przypomnieniem, że tradycje wojskowe nie są tylko zapisem w kronikach. Dla współczesnych żołnierzy to część ich tożsamości i zobowiązanie wobec poprzedników.
Na włoskiej ziemi delegacja oddała hołd tym, którzy walczyli o wolność Polski i Europy. Od Monte Cassino, przez Ankonę i Loreto, po Bolonię i Venafro – każdy z tych punktów przypominał o cenie wolności oraz o żołnierzach, których pamięć wciąż łączy Polskę i Włochy.
Fot. ppłk Robert Białowolski / szer. Tomasz Radziwiński, Wydział Prasowy D2KP-DKL
