Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje nowa ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej, która zapoczątkowała jeden z największych od lat programów wzmacniania bezpieczeństwa obywateli w Polsce. Rząd przeznaczy na ten cel aż 34 miliardy złotych w latach 2025–2026, nadrabiając – jak podkreślają przedstawiciele koalicji rządzącej – wieloletnie zaniedbania poprzedników w zakresie przygotowania państwa i samorządów do sytuacji kryzysowych. O kluczowych aspektach funkcjonowania ustawy mówił podczas konferencji prasowej poseł Koalicji Obywatelskiej Dominik Jaśkowiec.
W 2025 roku na ochronę ludności przewidziano ponad 16,7 mld zł, natomiast w roku 2026 – 17,2 mld zł, co stanowi 0,3% PKB rocznie. To największy tego typu program we współczesnej historii Polski, obejmujący zarówno inwestycje w infrastrukturę ochronną, jak i nowoczesny sprzęt ratowniczy, systemy reagowania kryzysowego oraz szkolenia dla służb, instytucji i społeczności lokalnych.
Kluczową zmianą jest włączenie samorządów do systemu ochrony ludności jako pełnoprawnych organów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo mieszkańców. Dzięki temu środki trafiają bezpośrednio tam, gdzie najlepiej znane są lokalne potrzeby – do powiatów, gmin, szkół, szpitali czy instytucji kultury. W Małopolsce zainteresowanie programem okazało się rekordowe: złożono wnioski na znacznie większe kwoty, niż pierwotnie przewidziane, a do regionu trafiło już niemal 388 mln zł w ramach 497 podpisanych umów.
Finansowanie obejmuje zarówno budowę i modernizację magazynów obrony cywilnej, zakup sprzętu ratowniczego oraz infrastruktury logistycznej, jak i przygotowanie miejsc doraźnego schronienia. Wśród małopolskich inwestycji znajdują się m.in. przebudowy podziemi obiektów kultury w Bobowej, adaptacje pomieszczeń w szpitalach oraz kompleksowe remonty miejsc tymczasowego ukrycia w Krakowie, gdzie modernizowane są instalacje filtrowentylacyjne, wodne i elektryczne.
Samorządy inwestują także w doposażenie jednostek OSP, zakup agregatów prądotwórczych, mobilnych chloratorów, cystern na wodę pitną, zestawów do łączności kryzysowej czy dronów z kamerami termowizyjnymi. Program zapewnia również wsparcie małopolskim szpitalom, do których trafi łącznie 40 mln zł na zakup karetek, respiratorów, sprzętu medycznego oraz wyposażenia umożliwiającego działania w sytuacjach skażeń.
Istotnym elementem inwestycji jest także ratownictwo górskie – w Małopolsce szczególnie obciążone ze względu na duży ruch turystyczny. Grupy GOPR z Podhala i Krynicy otrzymają łącznie ponad 400 tys. zł na sprzęt do ratownictwa w trudnym terenie, wyposażenie osobiste, systemy łączności i sprzęt do działań w warunkach powodziowych.
W ramach programu mocno akcentowane jest budowanie odporności społecznej. Wnioski samorządów obejmują liczne szkolenia z zakresu reagowania na zagrożenia CBRNE, dekontaminacji, prowadzenia ewakuacji, a także kursy kierowane do sołtysów, Kół Gospodyń Wiejskich i Ochotniczych Straży Pożarnych.
Jak podkreślają przedstawiciele rządu, rozporządzenie określające warunki techniczne budowli ochronnych zostało już notyfikowane i opublikowane. Od 1 stycznia 2026 roku każda inwestycja przewidująca część podziemną – w tym bloki mieszkalne i obiekty publiczne – będzie musiała spełniać standardy miejsc doraźnego schronienia. Bez tego nie otrzyma pozwolenia na budowę.
Według posła Koalicji Obywatelskiej Dominika Jaśkowca, działania rządu stanowią przełom w modernizacji systemu bezpieczeństwa w Polsce:
– Po raz pierwszy od dekad traktujemy ochronę ludności jako realny fundament państwa, a nie dodatek do budżetu. Samorządy otrzymały narzędzia i środki, które pozwolą im skutecznie chronić mieszkańców. To inwestycje w odporność społeczną, której znaczenie najlepiej widać w obliczu globalnych zagrożeń, takich jak ekstremalne zjawiska pogodowe czy kryzysy geopolityczne. Małopolska z ogromnym zaangażowaniem wykorzystuje te środki, pokazując, że bezpieczeństwo regionalne jest równie ważne jak bezpieczeństwo państwowe.
