W Oświęcimiu oficjalnie otwarto Centrum Historii i Kultury Romów. To pierwsza publiczna instytucja kultury w Polsce zajmująca się materialnym i niematerialnym dziedzictwem romskim. Jej siedzibą jest kamienica przy ul. Berka Joselewicza 5, w zabytkowej części starego miasta.
Instytucja z misją pamięci i dialogu
Nowe centrum ma badać, dokumentować i popularyzować wiedzę o wielowiekowej obecności Romów na ziemiach polskich. Ważną częścią jego misji jest także przypominanie historii Romów, w tym tragicznego doświadczenia holokaustu romskiego, oraz pokazywanie romskiej kultury – zarówno tradycyjnej, jak i współczesnej. Instytucja ma również dbać o zachowanie, rozwój i upowszechnianie romskiego dziedzictwa kulturowego. To miejsce ma być nie tylko muzealną opowieścią o przeszłości, ale także przestrzenią spotkania i rozmowy.
Oficjalne otwarcie w Oświęcimiu
W uroczystości, która odbyła się 11 czerwca, uczestniczyli wicemarszałek Witold Kozłowski oraz Iwona Gibas z Zarządu Województwa Małopolskiego. Obecni byli także senator Jerzy Fedorowicz oraz radni województwa: Sylwia Żak-Biesik, Tadeusz Arkit i Jerzy Fedorowicz Jr. Centrum ma animować życie kulturalne środowisk romskich, ale również mieszkańców Oświęcimia i regionu. Iwona Gibas podkreślała znaczenie tej instytucji jako wyrazu szacunku dla wkładu jednej z najstarszych mniejszości obecnych na ziemiach polskich w historię i kulturę regionu.
Droga do powołania centrum trwała kilka lat
Prace nad utworzeniem Centrum Historii i Kultury Romów rozpoczęły się formalnie 23 listopada 2020 roku, gdy Sejmik Województwa Małopolskiego przyjął uchwałę intencyjną dotyczącą powołania takiej instytucji. Kolejny ważny krok nastąpił 29 lipca 2022 roku, kiedy Zarząd Województwa Małopolskiego przyjął uchwałę dotyczącą podpisania listu intencyjnego o współpracy ze Stowarzyszeniem Romów w Polsce. Chodziło o utworzenie placówki właśnie w budynku przy ul. Berka Joselewicza 5 w Oświęcimiu. Formalnie instytucję powołano 28 grudnia 2023 roku uchwałą Sejmiku Województwa Małopolskiego, a działalność rozpoczęła w lutym 2024 roku.
Stowarzyszenie Romów w Polsce było inicjatorem
Wnioskodawcą utworzenia centrum było Stowarzyszenie Romów w Polsce, organizacja pozarządowa działająca od 1992 roku i mająca swoją siedzibę w Oświęcimiu. Wicemarszałek Witold Kozłowski wskazywał, że współpraca Urzędu Marszałkowskiego ze społecznością romską rozpoczęła się w 2020 roku i od początku wymagała konsekwentnego, rozłożonego w czasie działania. Podkreślał również, że powstanie instytucji było efektem połączenia aktywności liderów społeczności romskiej z zaangażowaniem województwa w realizację podjętych zobowiązań.
Projekty, które przyciągają publiczność
Centrum już od początku działalności prowadzi przedsięwzięcia popularyzujące historię, kulturę i tradycje Romów. Wśród najważniejszych projektów znalazły się między innymi międzynarodowy konkurs na plakat „Rom, Obywatel, Europejczyk”, projekt edukacyjno-muzyczny „Kołysanki romskie – muzyczna podróż dla dzieci”, inicjatywa „Ożywić wielokulturową historię Oświęcimia – kreatywne wizje przeszłości”, a także projekty „Romowie – tak blisko, a tak daleko” oraz „Romskie Kolędy – Koncert Integracji i Tradycji romsko-polskiej”. Frekwencja pokazuje rosnące zainteresowanie działalnością placówki: w 2024 roku pięć kluczowych inicjatyw zgromadziło około tysiąca uczestników, a w 2025 roku siedem najważniejszych wydarzeń przyciągnęło już blisko 4,3 tys. osób.
Małopolska z nowym miejscem wielokulturowej opowieści
Otwarcie centrum w Oświęcimiu ma znaczenie wykraczające poza samą lokalną instytucję. To kolejny element budowania w Małopolsce przestrzeni, w której pamięć historyczna łączy się z edukacją, kulturą i dialogiem między społecznościami. Witold Kozłowski podkreślał, że przyszłość powinna być budowana na fundamencie pamięci, ale jej sensem pozostają dialog i wzajemne zrozumienie. Centrum Historii i Kultury Romów ma właśnie taką rolę – łączyć przeszłość z przyszłością i promować szacunek dla dziedzictwa romskiego w Małopolsce oraz całej Polsce.
Dziękujemy, że przeczytałeś nasz artykuł do końca. W Kurierze Krakowskim każdego dnia piszemy o najważniejszych wydarzeniach z Krakowa i Małopolski.
Bądź na bieżąco! Obserwuj, komentuj i udostępniaj. Odwiedź nas także na Facebooku i YouTubie.
Masz temat? Napisz do nas: kontakt@kk24.info
