Zamek Żupny w Wieliczce, będący od wieków nieodłącznym elementem małopolskiego krajobrazu historycznego, wkroczył właśnie w nowy etap swojego istnienia. Rozpoczęta właśnie inwestycja o wartości przekraczającej 50 milionów złotych to jedno z najważniejszych przedsięwzięć w obszarze ochrony dziedzictwa narodowego w regionie krakowskim.
XIV-wieczny zabytek zamienił się w nowoczesny plac budowy, na którym przez najbliższe trzy lata będą toczyć się prace mające na celu nie tylko konserwację murów, ale przede wszystkim wprowadzenie obiektu w standardy muzealnictwa XXI wieku.
Głównym założeniem projektu jest stworzenie nowatorskiej i w pełni multimedialnej ekspozycji stałej pod nazwą „Solny klejnot w koronie”. Aby było to możliwe, Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka przeprowadza kompleksową modernizację infrastruktury technicznej, instalując zaawansowane systemy wentylacji, klimatyzacji oraz nowoczesne zabezpieczenia przeciwpożarowe i antywłamaniowe. Dzięki tym zmianom zamek środkowy stanie się bezpieczną przestrzenią dla prezentacji najcenniejszych solnych zbiorów, które dotychczas nie mogły być eksponowane w tak szerokim zakresie. Po zakończeniu wszystkich etapów robót łączna powierzchnia wystawiennicza wzrośnie do ponad 1470 metrów kwadratowych, co otwiera zupełnie nowe możliwości przed kuratorami i edukatorami.
Inwestycja znacząco wpłynie na komfort przyszłych gości, ponieważ obiekt zostanie w pełni dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, między innymi dzięki instalacji nowoczesnej windy w klatce schodowej. Ciekawe rozwiązanie architektoniczne stanowi również planowana podziemna przewiązka, która połączy zamek północny ze środkowym, umożliwiając zwiedzającym płynne przemieszczanie się między budynkami bez konieczności wychodzenia na zewnątrz. Z myślą o mieszkańcach Wieliczki oraz turystach zaprojektowano także zielony skwer nawiązujący do dawnego ogrodu żupnego, który stanie się nowym miejscem spotkań i odpoczynku w sercu miasta.
Przedsięwzięcie o całkowitej wartości 50,5 miliona złotych jest możliwe dzięki znaczącemu wsparciu zewnętrznemu, w tym unijnej dotacji w wysokości ponad 30,3 miliona złotych w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021–2027. Choć na czas remontu salinarne wnętrza pozostaną niedostępne dla publiczności, zapowiedzi wielickich muzealników wskazują, że warto czekać na finał prac. Nowa odsłona Zamku Żupnego, łącząca surowość średniowiecznych murów z nowoczesną technologią i ekologicznymi rozwiązaniami, zostanie udostępniona zwiedzającym pod koniec 2028 roku.
fot. Fot. Dariusz Kołakowski/ Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka
i
