Od 1 stycznia 2026 r. w Krakowie zacznie obowiązywać Strefa Czystego Transportu (SCT). Nowa strefa obejmie obszar miasta położony w przybliżeniu wewnątrz IV obwodnicy, czyli około połowę powierzchni Krakowa. Wprowadzenie SCT jest kolejnym krokiem samorządu w kierunku poprawy jakości powietrza i ochrony zdrowia mieszkańców; zgodnie z szacunkami około 80 proc. kierowców nie będzie musiało podejmować żadnych działań, aby swobodnie korzystać z dotychczasowych pojazdów w granicach strefy.
Miasto zapowiada uruchomienie systemu obsługi zgłoszeń dla kierowców, których pojazdy nie spełniają wymagań SCT. System umożliwi uzyskanie odpłatnej możliwości wjazdu lub przyznanie uprawnień specjalnych, na przykład dla dojazdu do wybranych placówek medycznych. Podstawowe informacje o zasadach funkcjonowania strefy są już dostępne na stronie informacyjnej poświęconej SCT, a szczegóły można uzyskać także telefonicznie w Krakowskim Centrum Kontaktu pod numerem 12 616 55 55.
Aby usprawnić zarządzanie strefą i zapewnić spójność jej dalszego rozwoju, prezydent Krakowa Aleksander Miszalski podjął decyzję o przekazaniu zadań związanych z funkcjonowaniem SCT Zarządowi Dróg Miasta Krakowa (ZDMK). Projekt uchwały zmieniającej statuty ZDMK i Zarządu Transportu Publicznego (ZTP) zostanie niebawem przedstawiony radnym pod głosowanie. Do tej pory przygotowaniami do wdrożenia strefy zajmował się ZTP.
Decyzja o przekazaniu kompetencji ZDMK wiąże się z dotychczasowym doświadczeniem tej jednostki w zarządzaniu Obszarem Płatnego Parkowania (OPP). Organizacyjny i prawny charakter OPP jest zbliżony do wymogów Strefy Czystego Transportu, dlatego ZDMK, który od lat prowadzi OPP, dysponuje strukturą i procedurami niezbędnymi do prowadzenia obsługi wniosków, nadzoru i kontroli. W praktyce ZDMK przejmie także pełne kompetencje dotyczące OPP, które wcześniej były rozdzielone między ZTP i ZDMK; oznacza to scentralizowanie odpowiedzialności za planowanie, rozwój, obsługę mieszkańców oraz nadzór techniczny stref miejskich.
Kluczowym elementem sprawnego funkcjonowania SCT będzie wykorzystanie powstającego w Krakowie Inteligentnego Systemu Transportu, opartego na systemie kamer. System ten znacząco ułatwi kontrolę ruchu oraz egzekwowanie przepisów związanych ze strefą. Przeniesienie zarządzania SCT do ZDMK odpowiada również rekomendacjom zawartym w audycie organizacyjnym Gminy Miejskiej Kraków z 2024 r., zlecanym przez prezydenta; raport wskazywał na konieczność uporządkowania kompetencji jednostek miejskich celem zwiększenia efektywności i lepszej koordynacji działań administracyjnych.
Wdrażanie Strefy Czystego Transportu ma przynieść długofalowe korzyści zdrowotne i środowiskowe dla mieszkańców Krakowa poprzez ograniczenie emisji z transportu na obszarze objętym strefą. Miasto deklaruje dalsze działania informacyjne i wsparcie dla kierowców podczas okresu przejściowego oraz zapewnia dostęp do narzędzi umożliwiających zgłaszanie potrzeb wyjątkowych i wniosków o przejazd.
