Współczesna infrastruktura cyfrowa przechodzi właśnie jedną z największych transformacji w dziedzinie przetwarzania obrazu od ponad trzech dekad. Klasyczny format JPEG, który od lat 90. dominował w Internecie, ustępuje miejsca nowej generacji kompresji – standardowi JPEG XL. Co niezwykle istotne dla polskiej nauki, jednym z kluczowych filarów tej globalnej technologii jest algorytm kodowania entropijnego ANS (Asymmetric Numeral Systems), opracowany przez dr. Jarosława Dudę z Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Rozwiązanie to, znane w środowisku eksperckim jako „kodowanie z UJ”, stało się integralną częścią międzynarodowej normy, udowadniając, że krakowska myśl techniczna realnie współtworzy fundamenty współczesnego świata danych.
Wprowadzenie standardu JPEG XL jest odpowiedzią na lawinowo rosnące zapotrzebowanie na wysoką jakość wizualną przy jednoczesnej konieczności ograniczania rozmiaru plików. Nowy format pozwala na zmniejszenie wagi obrazów nawet o kilkadziesiąt procent względem swojego poprzednika, zachowując przy tym wsparcie dla szerokiej rozpiętości tonalnej (HDR), większych przestrzeni barw oraz przezroczystości. Zastosowanie algorytmu ANS autorstwa krakowskiego matematyka pozwala na połączenie ekstremalnie wysokiej wydajności kompresji z ogromną prędkością przetwarzania danych. Dla globalnej sieci oznacza to nie tylko szybsze ładowanie stron internetowych i mniejsze zużycie transferu, ale także realne oszczędności energetyczne w ogromnych centrach danych na całym świecie.
Wpływ krakowskiego odkrycia wykracza jednak poza samą fotografię cyfrową. Technologia oparta na ANS jest sukcesywnie implementowana w najpopularniejszych przeglądarkach internetowych, systemach operacyjnych oraz specjalistycznym oprogramowaniu do obrazowania medycznego. Co więcej, algorytm dr. Jarosława Dudy stanowi istotny komponent standardu JPEG AI, czyli pierwszego systemu kompresji obrazu opartego w pełni na sztucznej inteligencji.
Przykład sukcesu naukowca z Uniwersytetu Jagiellońskiego pokazuje, że badania podstawowe prowadzone w krakowskich ośrodkach akademickich mają bezpośredni, globalny wpływ na rozwój najnowocześniejszych technologii, z których codziennie korzystają miliardy użytkowników Internetu.
